Patron


powiększ
Tadeusz Kościuszko w sukmanie i tzw. „czapce wolności” – portret wykonany przez Jolantę Milkę w 1995 roku, obecnie znajduje się w gabinecie dyrektora Zespołu Szkół, jest wykorzystywany podczas akademii z okazji Dnia Patrona (kopia miedziorytu G.Fiesingera wg rys. Gustawa Tauberta z portretu Józefa Grassiego malowanego ok. 1794 r.) (fot. Marlena Śmigielska)

TADEUSZ  KOŚCIUSZKO  –  NASZ  PATRON
Urodził się prawdopodobnie 4 lutego 1746 roku we wsi Mereczowszczyzna pod Kossowem na Litwie. Podczas chrztu dnia 12 lutego otrzymał trzy imiona: Andrzej Tadeusz Bonawentura. Dzieciństwo spędził w rodzinnym dworku, a po ukończeniu 9 lat został zapisany do szkoły pijarów w Lubieszowie. Był dobrym i sumiennym uczniem. Gdy Tadeusz miał 12 lat stracił ojca. Mając ukończone 19 lat został przyjęty do założonej w Warszawie przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego Szkoły Rycerskiej zwanej Korpusem Kadetów, która przygotowywała oficerów do służby wojskowej oraz uczyła patriotyzmu czyli miłości do Ojczyzny. Gdy Tadeusz miał 22 lata stracił matkę, mimo to był jednym z najlepszych kadetów, za co został wysłany na zagraniczne studia do Francji, gdzie doskonalił się jako wojskowy inżynier, specjalista od budowy fortyfikacji. W 1776 roku mając 30 lat udał się do Ameryki, aby walczyć o wolność Stanów Zjednoczonych. Zdobył tam sławę i doświadczenie wojskowe oraz przyjaźń amerykańskiego prezydenta Jerzego Waszyngtona. Opuszczając Amerykę jako jej bohater, na cześć którego w najsłynniejszej akademii wojskowej West Point do dziś stoi jego pomnik, powracał do Polski jako 38 letni mężczyzna, doświadczony inżynier i oficer, gotowy swe umiejętności poświęcić Ojczyźnie. Dnia 12 października 1789 roku mając 43 lata Kościuszko został awansowany na generała armii koronnej Rzeczypospolitej. Chrzest bojowy przeszedł podczas wojny w obronie Konstytucji 3 Maja dowodząc w bitwie pod Dubienką w 1792 roku, za co został nagrodzony złotym medalem Virtuti Militari. Jednak trzykrotna przewaga Rosjan zmusiła króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do ugięcia się pod żądaniami carycy Katarzyny II, co skończyło się cofnięciem reform i drugim rozbiorem Polski w 1793 roku. Kościuszko podał się do dymisji i wyjechał do Francji. Ostatnią próbą ratowania upadającego państwa było powstanie, na czele którego stanął nasz patron, składając przysięgę dnia 24 marca 1794 roku na rynku w Krakowie. Tadeusz Kościuszko – Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej poderwał Polaków do walki z zaborcami, zwłaszcza oddziały chłopskie czyli kosynierów, którzy wsławili się w bitwie pod Racławicami. Jednak przewaga Rosjan była zbyt duża, powstanie upadło, a wraz z nim szanse na niepodległą Polskę – ostatni rozbiór odbył się w 1795 roku i spowodował zniknięcie państwa polskiego z mapy Europy na 123 lata. Kościuszko po zwolnieniu z carskiej niewoli, resztę życia spędził na emigracji we Francji i Szwajcarii, gdzie w Solurze w wieku 71 lat zmarł dnia 15 października 1817 roku. W roku 1818 zwłoki Kościuszki przywieziono do Krakowa i złożono w grobach królewskich na Wawelu (krypta św. Leonarda).

powiększ
Tadeusz Kościuszko w sukmanie – portret wykonany przez Leona Lehmanna w 1975 roku, był wykorzystywany podczas akademii z okazji Dnia Patrona, obecnie stanowi ekspozycję sali historycznej (kopia stalorytu Antoniego Oleszczyńskiego wzorowanego na jednym z portretów Kościuszki namalowanych przez Józefa Grassiego ok. 1794 roku). (fot. Krzysztof Girus)

Z inicjatywą przyjęcia przez Publiczną Szkołę Powszechną III stopnia w Kwilczu patrona wystąpił kierownik Leon Kudełka. Swoją propozycję zaprezentował podczas nadzwyczajnego posiedzenia Rady Pedagogicznej w dniu 12 lutego 1946 roku. „Zebranie zagaił przewodniczący ob. Kudełka i przedstawił sprawę nadania naszej szkole „imienia Tadeusza Kościuszki”. Szkoła została pobudowana w 1937 roku. Dotychczas była bez imienia. Przewodniczący uważa, że szkołę należy wreszcie nazwać czyimś imieniem, żeby dać młodzieży ideał do naśladowania, a szczególnie w obecnym okresie powojennym, gdzie ideały wszelkie zanikły, gdzie mają tylko miejsce niskie instynkty, prawie zwierzęce. Długo, powiada przewodniczący, namyślał się nad imieniem odpowiednim do wzorowania się, nie mógł się zdecydować. W tej chwili przyszło to imię samo. Dzisiaj cały naród – cała Polska, od morza Bałtyku do wysokich Tart czci dwusetną rocznicę urodzin Wielkiego Wodza Narodu Tadeusza Kościuszki. W tym dniu, aby uczcić to Imię nie tylko raz wyjątkowo w tę rocznicę, lecz przez całe pokolenia uczącej się młodzieży, przewodniczący ob. Kudełka podaje projekt – nadać imię szkole Tadeusza Kościuszki, równocześnie wymienił różne dodatnie cechy jak: wielka miłość Ojczyzny, wytrwałość, szlachetność i wiele innych. Młodzież szkolna wpatrując się w postać idealną będzie się starała do niego być podobną. Aby jego szlachetne czyny i praca wytrwała, wzbudziła w sercach naszych podobne pragnienia. Dążmy do ideału Kościuszki, a szczególnie wdróżmy te ideały w serca naszej młodzieży, która często ma piękne pragnienia.”

            Grono nauczycielskie w składzie: Olga Jarocka, Edward Wojtkowiak, Ludwik Heinrich i Narcyz Kolanoś jednogłośnie przyjęło projekt kier. Kudełki, który miał wystąpić do odpowiednich władz szkolnych w celu oficjalnego nadania imienia szkole. Zresztą nie czekając na decyzję władz oświatowych Leon Kudełka posługiwał się nazwą szkoły z patronem, o czym świadczą wpisy w arkuszach ocen uczniów urodzonych w latach 1932 – 1946.

            Jednak oficjalne nadanie Szkole Podstawowej w Kwilczu imienia Tadeusza Kościuszki nastąpiło dopiero dwadzieścia lat później, na mocy dokumentu wydanego przez Kuratora Okręgu Szkolnego Poznańskiego – Jana Stoińskiego dnia 12 maja 1967 roku. Uroczystość nadania szkole imienia odbyła się 15 października 1967 roku w 150 rocznicę śmierci Naczelnika. Wzięli w niej udział przedstawiciele władz oświatowych tj. inspektor szkolny Jan Furmanek i jego zastępca Eugeniusz Szumański oraz trzej podinspektorzy – Jadwiga Ciesielska, Bolesław Weber i Narcyz Kolanoś, a także kierownik szkoły Florian Mazurkiewicz na czele grona pedagogicznego w składzie: Józefa i Czesław Rębacz, Mirosława i Marian Stempel, Alfreda Silska, Zefiryna Pacholak, Alojzy Spychała, Eligiusz Lehmann i Ludwik Heinrich. Uroczystość odbyła się w wyremontowanej sali Domu Kultury w Kwilczu, którą wypełnili rodzice, młodzież i zaproszeni goście. Nie zabrakło przedstawicieli lokalnych władz, organizacji i instytucji oraz emerytowanych nauczycieli. Po akademii w całości poświęconej postaci Tadeusza Kościuszki odsłonięto gipsowe popiersie Naczelnika znajdujące się na ścianie patrona w szkole. Z tej okazji ówczesny kierownik Florian Mazurkiewicz założył nową kronikę szkolną, a właściwie Księgę Pamiątkową, która „będzie odzwierciedlać wydarzenia związane z imieniem Patrona – w szczególności: uroczyste apele, wyróżnienia uczniów, ważne meldunki, notować też będzie nazwiska uczniów kończących szkołę.

powiększ
Akademia z okazji Dnia Patrona w roku 1979. (Fot. Kronika szkoły)

powiększ
Nowa ściana patrona tuż przed odsłonięciem dnia 24 marca 1995 roku. (Fot. Kronika szkoły

Dzień Patrona, którego termin ustalono na 24 marca, czyli rocznicę wybuchu insurekcji kościuszkowskiej 1794 roku, to szczególne święto dla całej społeczności szkolnej. Każdego roku odbywa się akademia poświęcona Tadeuszowi Kościuszce (w formie inscenizacji lub montażu słowno – muzycznego przypominane są najważniejsze fakty z życiorysu Patrona). W tym szczególnym dniu wyróżniano najlepszych uczniów szkoły, których nazwiska odczytywano podczas akademii i wpisywano do kroniki szkoły, a uczniowie klas I-III otrzymywali dodatkowo odznaki „wzorowego ucznia”, z których zrezygnowano wraz z wprowadzeniem oceny opisowej w nauczaniu początkowym. Obok akademii z okazji Dnia Patrona, długoletnią tradycją naszej szkoły jest również konkurs wiedzy o patronie rozgrywany obecnie już w trzech kategoriach wiekowych tj. uczniowie klas I – III i IV – VI oraz gimnazjaliści. Pierwszy konkurs wiedzy na temat „Życia Patrona Szkoły” odbył się w roku 1980 i rozegrany został w dwóch etapach. Najpierw uczniowie wypełniali test pisemny, a w finale pierwszego w historii szkoły konkursu wiedzy o Tadeuszu Kościuszce zwyciężyli: Maria Gorajska (w grupie starszej) oraz Katarzyna Markowska i Renata Stefanowska (w grupie młodszej). Nagrody zostały wręczone 28 marca 1980 roku podczas akademii z okazji Dnia Patrona przez dyr. Eligiusza Lehmanna. Dnia 1 września 1999 roku wraz z utworzeniem w Kwilczu nowego typu szkoły tj. gimnazjum, rozpoczęła się giełda propozycji, kto mógłby zostać jego patronem. Wśród najczęściej wymienianych kandydatur znaleźli się: ppłk Łukasz Ciepliński, Powstańcy Wielkopolscy, rodzina Kwileckich, Krzysztof Kamil Baczyński, papież Jan Paweł II, ale żadna z nich nie zdobyła pełnej akceptacji wszystkich zainteresowanych środowisk. „Szkoła podstawowa i gimnazjum cały czas funkcjonują w tym samym budynku; gimnazjaliści w naturalny sposób kontynuują więc tradycję szkoły podstawowej, a wśród rodziców, w dużej części absolwentów kwileckiej podstawówki, postać Tadeusza Kościuszki uzyskała aprobatę, w przeciwieństwie do nowych bohaterów, którzy mieliby patronować gimnazjum. Od 1 września 2003 roku obie szkoły weszły również w skład jednej placówki oświatowej czyli Zespołu Szkół w Kwilczu, kierowanej przez jedną osobę, co usprawniło funkcjonowanie obu szkół, ale zabrakło regulacji w sprawie święta szkoły czyli Dnia Patrona, który szkoła podstawowa obchodzi corocznie 24 marca, a gimnazjum go nie posiada. W tej sytuacji, po uzyskaniu pozytywnej opinii Rady Pedagogicznej, rodziców i uczniów gimnazjum, w roku 190 rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki, mając na uwadze jego edukacyjne cechy życiorysu oraz dla lepszego funkcjonowania Zespołu Szkół w Kwilczu wnioskuję do Rady Gminy Kwilcz o nadanie Gimnazjum w Kwilczu imienia Tadeusza Kościuszki.” (Fragment wniosku dyrektora Zespołu Szkół w Kwilczu – mgr inż. Anny Nowickiej do Wójta Gminy Kwilcz – mgr Marii Węgrzyn z dnia 5 lutego 2007 r.) Tak więc, na mocy uchwały Rady Gminy Kwilcz dnia 28 lutego 2007 roku nadano imię Tadeusza Kościuszki również kwileckiemu gimnazjum.